Elsewhere of Woolwich?
In het kort
Alice en white rabbit ontmoeten elkaar in de tunnels van de ondergrondse van Woolwich. Over Alice komen we te weten dat ze in Afrika geboren is, naar aanleiding van white rabbits eis te vertellen wie ze is voor hij enige vraag beantwoordt. Hij vertelt daarop dat hij hier weg wil om te gaan leven in Elsewhere, de plek waar hij intens naar verlangt. Alice weet hem, als een soort psychiater, ervan te overtuigen dat hij hier, in het reële Woolwich, gelukkig kan worden. Zelf echter wil ze erg graag weg. Ze graaft zich een weg naar buiten de tunnels, maar moet daarbij stevig geholpen worden door een bijna zorgeloze white rabbit, die haar best wel kwijt wil.

The Position of Spoons
Het gaat hier om een verhaal  van de in 1959 in Jahannesburg geboren en vanaf 1968 vooral in Londen wonende Deborah Levy. Ze is de auteur van een uiteenlopend oeuvre, van toneelteksten, essays en wetenschappelijke teksten, verhalen, romans en gedichten. The Postion of Spoons lezen is een handige manier om haar diverse werk te leren kennen. Het is een bundeling van behoorlijk verschillende soorten teksten: inleidingen op tentoonstellingen en romans, kunstenaars- en schrijversportretten, verhalen, korte essays, een gedicht, een paar anekdotes, twee abc’s op een thema, een brief.
Het is verstandig de bundel te lezen tot je bij het verhaal bent. Dan ben je warmgedraaid in haar stijl, haar liefde voor Freud, het erotische en het duistere, en haar originele invalshoeken. Maar ook na het verhaal komen nog een paar juweeltjes, zoals een typering  van het werk van de Portugese schilder Paula Rego, het geestige korte titelverhaal en een tekst die je gemakkelijk een credo kunt noemen: ‘The Psychopathology of a Writing Life’. Als je die laatste tekst gelezen hebt, met in het begin de mooie, op het oog simpele uitspraak ‘Fictie kan onderdak bieden aan alle dimensies van bewustzijn, inclusief het onderbewustzijn’ (p.199),   begrijp je zeker beter de bizarre aspecten van ‘ons’ verhaal.

Aantekeningen bij ‘Migrations to Elsewhere and Other Pains’Uit besprekingen van de verhalen van Deborah Levy, en de Engelse Wikipedia-pagina (ik ken alleen een roman van haar), maak ik op dat ze vaak beginnen met een taalgebrek. Dat lijkt hier ook het geval: Alice probeert een paar talen uit op white rabbit als ze hem ziet. Verderop converseren ze overigens probleemloos in het Engels. Verder doet ze graag aan perspectiefwisselingen (ook hier het geval) en heeft ze een sterke interesse in vrouwen die niet precies weten wat hun thuis is. In het geval van Alice lijkt dat sprekend op dat van haarzelf: net als Alice vraagt ze zich af of ze nu Afrikaans, Engels of Europees is en heeft ze gescheiden ouders. Een mooie variant op Alice’ idee in Wonderland dat ze kwijt is wie ze is. Als white rabbit de vraag naar de identiteit stelt, barst ze in een daverende, Wonderland-waardige huilbui uit. Wel weet ze dat ‘niet weten wie ze is’ later mooi om te zetten naar ‘dan maar net doen of ik het allemaal weet’, waarmee ze white rabbit ‘geneest’.Ook white rabbit huilt erg mooi. Daarbij verzint de auteur een flesje met daarop de tekst ‘cry unto me’. Zijn huilbui is ook echt helend. Voor het groeien van zijn brein, en het bereiken van enormiteit, en het maken van de keuze tussen Elsewhere en Woolwich. Maar hij krijgt ook hulp van Alice. Bij voorbeeld door haar adequate vragen. En ze biedt hem een flesje lager aan dat voor dit doel geschikt is. Ze grist dat, vergelijkbaar met het pakken van de pot jam tijdens haar val naar Wonderland, mee onder het door Woolwich struinen met white rabbit. Alice heeft ook hier een zus die op haar wacht.Je merkt: aan Alice-verwijzingen geen gebrek. Er is verder natuurlijk de ondergrondse setting en de terugkeer van Alice, die overigens vreemd genoeg via beneden richting blauwe lucht gaat. White rabbit is op z’n Wonderlands: horloge, de zijden waaier, de witte handschoentjes, vest, aanvankelijke nerveusheid, trillende snorharen. De auteur weet er ook nog enkele woordgeintjes in te krijgen, zoals:

‘As I have told you to some length – but not as long as my Extra, which offers
a little bit more, that is the whole point of extra – Elsewhere is my way of experiencing life
itself!’ (p.83)

De lange Extra-sigaret heeft vergelijkbare hallucinogene werking als die andere lange, de joint.
Deze ‘Carroll-and-drugsverwijzing’ kunnen we voegen bij een fraai knipoogje naar een zinnetje uit de iconische, drugsgerelateerde Jefferson-Airplane-song ‘White Rabbit’: ‘Feed your head’ (‘Remember what the Dormouse said/Feed your head/Feed your head’)(wat de Dormouse overigens niet zegt in Wonderland). Als White rabbits brein enorm groot geworden is en hij ‘innerlijke enormiteit ervaart, grapt Alice ‘Je zou dan net zo goed je hoofd kunnen opeten’ (‘Eat your head’).

‘Migrations to Elsewhere and Other Pains’ is een fijn, gek verhaal, dat zich concentreert op slechts twee figuren uit Wonderland. Hun ontmoeting levert verrassende inzichten op. Net als andere geslaagde Alice-adaptaties bewijst deze weer eens de rijkdom van Carrolls boeken.

Deborah Levy: ‘Migrations to Elsewhere and Other Pains’.In: The position of spoons and other intimacies,. Hamish Hamilton, [Londen] 2024, p.75-89. Het verhaal verscheen in New Statesman, april 2013.
ISBN  9780241674505, hardcover vanaf 23 euro,
paperback en ebook, vanaf resp. 11,99 en 9,49.