Phlizz
Online magazine van het Lewis Carroll Genootschap
We weten allemaal hoe vreselijk de klassieke jeugdliteratuur misbruikt werd en wordt. Een groot aantal voorbeelden van Néderlandse verschrikkelijke uitgaven is in Phlizz van januari 2021 door Henri Ruizenaar beschreven naar aanleiding van een rechtszaak in Finland (begin jaren ‘60) tegen de uitgave van een serie zeer slecht bewerkte klassiekers. ‘Consumentenbescherming’ was de juridische inzet want je hoopt een mooie Alice te kopen maar het blijkt pulp. Henri stuurt zijn uitgebreide artikel inhoudelijk naar onze Nederlandse ‘rommelmarkt’ en beschrijft een groot aantal uitgaven die alle terug te voeren zijn op Henricus Petrus van den Aardweg die de meest erbarmelijke ‘Alices’ onder een groot aantal pseudoniemen liet verschijnen. We hebben er allemaal wel een paar van in de kast en we kennen de gebreken.
Vrienden namen een Alice mee uit Italië … altijd fijn! Ook leuk als het pulp blijkt te zijn. Deze is een bewerking van A. Migliarini met illustraties van C. Jacono in de serie: “Classici della Gioventù”. Het is nummer 14 van 76 andere vermoedelijk ook mishandelde prachtige boeken. Ik ken ze lang niet allemaal maar ik vermoed dat, afgaande op wat er met Wonderland is gebeurd, Burnett, Barrie, Twain, Carrol [sic], Kipling, Stevenson, Verne, Dickens, Swift, Dumas, Melville en Scott zich in hun graven grimmig omdraaien.
Op de voorkant zien we Alice en de Caterpillar. Carroll mist een l. Alice heeft keurige witte kniekousjes aan en een blauw bloesje. De kniekousen zijn op de volgende illustraties verdwenen… het zijn sokjes geworden. Ook heeft ze plotseling over het bloesje een soort hesje of sjaal die bij haar rok lijkt ingestopt.
L. Carrol
Alice nel Paese delle Meraviglie,
Collana “Classici della Gioventu” N. 14,
Versioni di A. Migliarini,
Illustrazioni di C. Jacono,
Editrice Boschi, Milano, 1955
Er zijn acht illustraties tweezijdig op niet gepagineerde bladzijdes afgedrukt en vrij willekeurig ergens ingenaaid; geen enkele illustratie hoort bij de ernaast afgedrukte tekst. Dat is dus even zoeken. Gelukkig staan er wel enkele regels onder. Maar Alice rent dus pas achter het Witte Konijn aan op een illustratie in hoofdstuk twee, bij voorbeeld. En wanneer ik de ‘vertaalmachine van Google’ mag geloven over de tekst bij de tweede illustratie in het boek dan heeft ze het gebakje nog niet op. Het schoteltje is wel leeg. Beetje flauw om zo door te gaan. Veel belangrijker is dat er veel wordt weggelaten en bij verzonnen. Er zijn wèl 12, helaas titelloze hoofdstukken.
… zag een keurig gekleed Konijn haastig voorbijkomen. Alice was behoorlijk verbaasd, sprong op en ging erachteraan, maar het verdween in een hol…
… terwijl ze een gebakje at dat op tafel verscheen, zag ze dat haar benen zich angstaanjagend uitstrekten…
Hoofdstuk 7, “The Mad Tea-Party” bijvoorbeeld, is in dit boek ook hoofdstuk 7 en er staat een illustratie van in hoofdstuk 4, nou ja, die vind ik best aardig maar de tekst klopt natuurlijk niet.
… de Kat kwam eraan en leidde haar naar het huis van de Maartse Haas, die onder een boom thee zat te drinken met de Hoedemaker en de Slaapmuis…
Maar het ergste zijn natuurlijk, en dat is ook de reden dat ik er kond van doe: de ridicule toevoegingen, de inderdaad belachelijke verzinsels die niets met Wonderland te maken hebben … hoe durft men? En dan ook nog zo’n flutboekje Alice nel paese delle meraviglie noemen! Maar zoals we weten, het gebeurt al vele decennia straffeloos en overal.
Een kasteel met schildwachten in een harnas, een boeman in de vorm van een duveltje uit een doosje, en een wel heel wonderlijke puinhoop in de rechtszaal, waarin schaakstukken met kaarten aan het vechten zijn en de koningin zwart is. Ik laat de illustraties met de tekst maar voor zichzelf spreken.
… ze betrad het paleis en vanaf de zijkant van een toren kon ze het schitterende verzamelde hof bewonderen…
… dit was de Babau en hij sliep in een koffer die plotseling, met een klik, openging…
… Ik keer net op tijd terug naar het gerechtsgebouw om getuige te zijn van de strijd tussen Schakstukken en Kaarten, en dan…
Misschien wordt een enkeling getroffen door dit soort bewerkingen en gaat op zoek naar het origineel. Thuis hadden we in de jaren ‘50 ook alleen maar zo’n vreselijke Disney-versie: “Een Gouden “Margriet” Boek” staat erop. Wist ik veel? Vond het alleen maar een ráár boek.
Ook de firma ‘D’ is dus zo’n ‘misbruiker’ in mijn ogen. Wanneer ik dat ventileer wijst men mij er altijd op dat zónder ‘D’ heel veel prachtige jeugdliteratuur in de originele vorm nooit zo’n grote bekendheid zou hebben gekregen … en men heeft een punt.
Zou het “Lewis Carroll Genootschap” dan ook niet bestaan hebben?
Leens, september 2025