Skip to main content Scroll Top

Curieuze Carrollachtige – adepten/verwijzingen XVI

Phlizz

Online magazine van het Lewis Carroll Genootschap

Als je, net als ik, al geruime tijd Carroll gerelateerde boeken, geschriften, brochures en pamfletten verzamelt, kom je soms vreemde dingen tegen. De ene keer bestaat er een (zeer) verre verwantschap met Alice en/of Lewis Carroll, de andere keer ligt die verwantschap meer voor de hand. Onder het kopje “Curieuze Carrollachtige adepten/verwijzingen” Als je, net als ik, al geruime tijd Carroll gerelateerde boeken, geschriften, brochures en pamfletten verzamelt, kom je soms aparte dingen tegen. De ene keer bestaat er een (zeer) verre verwantschap met Alice en/of Lewis Carroll, de andere keer ligt die verwantschap meer voor de hand. Onder het kopje “Curieuze Carrollachtige adepten/verwijzingen” licht ik er in Phlizz een aantal van uit die in Nederland zijn verschenen.

In deze derde aflevering van (gast)optredens van Carroll-personages in stripverhalen komt Caroline (Alice) als Barbaralice in “Wonderland” terecht:

BARBARALICE

cover

De auteur/illustrator van deze zwart/wit strip is Gotlib, geboren als Marcel Gottlieb op 14 juli 1934 in Parijs. Hij was een van de meest invloedrijke Franse striptekenaars van de 20e eeuw en staat bekend om de spot te drijven met sociale normen en culturele clichés.

Gotlib groeide op in een Joods gezin in Parijs tijdens de Tweede Wereldoorlog. Tragisch genoeg verloor hij zijn vader, die gedeporteerd werd naar Auschwitz. Gotlib overleefde door zich te verbergen met zijn moeder en zus. Na de oorlog volgde hij een opleiding aan de École des Arts Appliqués in Parijs, waar hij zijn artistieke vaardigheden ontwikkelde en aanvankelijk als kinderboekenillustrator kwam te werken. Zijn grote doorbraak kwam echter in de jaren 60 toen hij ging samenwerken met René Goscinny, de beroemde scenarist van Asterix.
In de jaren 80 trok Gotlib zich grotendeels terug uit de stripwereld, hoewel zijn werk blijvend populair bleef. Hij ontving talloze onderscheidingen, waaronder de Grote Prijs van het Internationaal Stripfestival van Angoulême in 1991. Gotlib overleed op 4 december 2016 op 82-jarige leeftijd.

Zijn werk blijft een invloedrijke mijlpaal in de wereld van de Europese strip en wordt nog steeds geprezen om zijn vernieuwende humor, inventieve scriptgebruik en satirische blik op de samenleving. Gotlib wordt gezien als een pionier die strips naar een hoger niveau tilde door volwassen thema’s en complexiteit in het medium te introduceren. Zijn verhalen zijn vaak een viering van de onzin van het leven, vol verwijzingen naar populaire cultuur, geschiedenis en de absurditeit van menselijke gedragingen. Zijn tekenstijl is dynamisch en expressief, met personages die constant uit hun voegen lijken te barsten van energie en emotie. In illustraties zie je vaak chaotische composities, visuele grappen en karikaturale gezichtsuitdrukkingen die Gotlibs absurdistische humor versterken.

Barbaralice is een kort, absurdistisch stripverhaal van Gotlib, opgenomen in de bundel Rhâ-gnagna, een verzameling van zijn meest satirische en potsierlijke werken. Gotlib staat bekend om zijn anarchistische humor, visuele slapstick en parodieën op klassieke thema’s en Barbaralice vormt daarop geen uitzondering.
Voor liefhebbers van Gotlibs werk is Barbaralice een typisch voorbeeld van zijn unieke stijl: ongeremd, absurd en briljant getekend. Het is niet voor iedereen weggelegd—zijn humor kan chaotisch en soms grof zijn—maar voor wie houdt van satire en visuele gekte is dit een geslaagde toevoeging aan zijn oeuvre.
De titel suggereert een samensmelting van “Barbare” (frans voor barbaars) en “Alice”, wat direct de toon zet voor een parodie over Alice in Wonderland. Zoals in veel van zijn werken speelt Gotlib met verwachtingen en wordt Alice in Wonderland volledig op de hak genomen. De parodie begint wanneer Caroline (Alice) een droomachtige wereld betreedt, die bevolkt wordt door een aantal bekende Wonder– en Spiegelland-personages waarin Gotlib zijn kenmerkende absurde en satirische humor verwerkt. Vanaf het begin wordt duidelijk dat dit geen onschuldig avontuur is. Alice is allesbehalve vriendelijk of naïef. Ze gedraagt zich eerder als een barbaarse avonturier, die problemen liever oplost met geweld dan met woorden. Hierbij ontmoet ze als eerste  het Witte Konijn en vervolgens de Walrus en de Timmerman,  die een spiegel met zich meevoeren waarin Alice transcendeert tot Alice’ alter ego als seksbom op 20-jarige leeftijd (zie afbeelding onderaan). Alice komt erachter dat de Walrus geen piemel blijkt te hebben, zodat ze zich maar stort op de Timmerman. Na van de seksistische Cheshire Kat een bijzondere beurt gekregen te hebben, komt ze uit bij de beroemde theevisite van de Hoedenmaker en de Maartse Haas. Een ingewikkelde conversatie start die via een meegetekende handleiding in de illustratie valt te doorgronden. Hierna wordt ze via een auto, de wonderland-lover, naar de rechtbank vervoerd. In de auto, zelfrijdend(!), is er samen met de Hoedenmaker natuurlijk tijd genoeg om even te “flatsen”, maar hierdoor begeeft de auto het. Bij de rechtbank aangekomen, komt ze meteen in het beklaagdenbankje te staan met als aanklager een zekere Lewis Carroll, die haar beschuldigt van heiligschennis en het besmeuren van zijn heilige Alice-mythe. De veroordeling luidt ten slotte tot een kwartier opsluiting in de sletter-petter (vibrator) machine. De uitvinder van deze machine blijkt ook in deze machine te zitten en via een plots opdoemend valluik komt Barbaralice terecht bij de Hartenkoningin die haar met liefde overweldigt. Maar de pijl van de plots opduikende Cupido komt in de Hartenkoningin terecht en deze aanval overleeft de Hartenkoningin niet. Barbaralice wordt meteen verliefd op Cupido die haar weer thuis als terug getranscendeerde Caroline afzet. Dat pikt Caroline niet en ze probeert uit alle macht weer thuis met geweld door een spiegel te stappen om terug te keren naar dat schitterende Dromenland. Helaas echter!

De humor zit in de groteske overdrijving van de personages en situaties: elk conflict wordt onmiddellijk geëscaleerd en Gotlib speelt voortdurend met de verwachtingen van de lezer. Het verhaal eindigt met een chaotische climax waarin de wereld van Barbaralice letterlijk en figuurlijk uit elkaar lijkt te vallen, een metafoor voor Gotlibs eigen anarchistische kijk op klassieke verhalen.

Kortom, Barbaralice is een subversieve en hilarische Alice -parodie, die Gotlibs kenmerkende stijl van absurditeit, satire en visuele chaos perfect weergeeft.

back cover

De oorspronkelijke Franse uitgave (in kleur) dateert uit 1979 en is in 1983 door uitgeverij Yendor te Rotterdam in Nederland uitgebracht. De naam van de vertaler ontbreekt. De oorspronkelijke prijs was 12,50 gulden. De stripbundel (22×28,5 cm) bestaat uit 9 zwart/wit verhalen en is nog goed verkrijgbaar. De laatste strip in de bundel is de genoemde Barbaralice van 16 pagina’s. Om een indruk te geven volgen hieronder twee pagina’s uit de strip, de startpagina en Alice bij de spiegel (p. 36).