
Alice in Wonderland & Alice in Spiegelland
vertaald door Robbert-Jan Henkes
(eerste druk november 2024)
Uitgeverij Van Oorschot, Amsterdam
ISBN: 978 89028243118
Zelf heb ik altijd wat ambivalente gevoelens bij het lezen van een vertaling. Een boek is voor mij een deur naar een andere tijd, andere cultuur, andere mentaliteit en zeden en gewoonten. Bij een vertaling en zeker een bewerking gaat die deur vaak maar op een kier open of kom ik niet in die tijd terecht.
Aan de andere kant wil ik me door een vertaling van Alice wel laten verleiden om te vallen in het door de vertaler gegraven konijnenhol. Alice wordt gezien als moeilijk vertaalbaar of zelfs onvertaalbaar, creativiteit is vereist om de woordgrapjes en de Engelse eigenaardigheden in de verhalen om te zetten naar Nederlandse equivalenten.
Bij deze vertaling kwam ik met een zachte landing terecht in Wonderland.
De aanpassingen / bewerkingen van Robbert-Jan Henkes van Carrolls parodieën op de door hem gebruikte nursery rhymes doen als vanzelfsprekend aan. Robbert-Jan Henkes gebruikt bijvoorbeeld niet een vertaling uit het Engels, maar maakt een parodie op Jantje zag een pruimen hangen van Hieronymus van Alphen.
Bij ‘de kat van Ome Willem’ (Cheshire Cat) moest ik eerst denken aan Ome Willem, Edwin Rutten (bekend van het broodje poep), terwijl de kat van Ome Willem die op reis is geweest naar Parijs toch meer uit mijn eigen jeugd is: Ja Zuster, Nee Zuster, de liedjes zongen wij zelfs in de klas.
De vertaling van Jabberwocky (Jabberwroke), een tour de force, zo je wil, een uitdaging, doet heel natuurlijk aan.
Wat minder heb ik met de omzetting van A Caucus Race naar een kippenren. Je kunt de dieren ook een aantal stemrondes laten lopen, zo blijf je wat dichter bij het origineel.
Waar ik ook wat moeite mee heb is de verandering van de The Mad Tea Party naar Een tsjoeke-tsjoeke theekransje. Ik zie niet een verband tussen ‘gek’ en ‘tsjoeke-tsjoeke’.
Humor zit niet alleen in de verhalen, maar ook in de aantekeningen, een citaat: “Jabberwroke – ongetwijfeld na het Onzevader, het bekendste nonsensgedicht ter wereld.”
Het boek is mooi vormgegeven, degelijk, gebonden en met leeslint, zo zouden meer boeken moeten verschijnen.

Mooi ingekleurde afbeeldingen van John Tenniel
door Floris Tilanus.[zie onderaan]
Wel jammer is dat bij de twee afbeeldingen van ‘Alice door de spiegel’ in de eerste tekening het monogram van John Tenniel verdwenen is. Zo zie je niet direct dat in de tweede tekening, waar Alice aan de andere kant aangekomen is, het monogram van Tenniel in spiegelbeeld is.




Ook is jammer dat in de aantekeningen bij pagina 217 (hoofdstuk 9 van Alice in Spiegelland) de naam van de filosoof John McTaggart Ellis McTaggart (1866-1925), lid van de ‘Mad Tea Party of Trinity’, uit Cambridge, gespeld is als McTaggert.
Conclusie, nadat ik weer ontwaakt ben uit Wonderland en Spiegelland: een aangename vertaling, een prettig boek, kan nog jaren mee.
[noot van de redactie: Floris Tilanus komt over het inkleuren van de tekeningen vertellen op het a.s symposium, zie in de afdeling ‘A Mad Tea-Party’ van dit nummer]

