Phlizz
Online magazine van het Lewis Carroll Genootschap
Aanleiding voor dit portret van Genootschapsvriend en kunstenaar Arie van Geest is een groepstentoonstelling in de Art Gallery van het WTC op het Beursplein van Rotterdam. Arie is daar samen met twee andere kunstenaars te zien en exposeert er 17 werken, waaronder een aantal waarop Alice te zien is.
Arie van Geest bij een van de schilderijen in de Art Gallery
Als je de Gallery binnenloopt, zie je links meteen vijf kleine werken van hem, genummerd13 t/m 17. Hier zul je Alice niet ontmoeten, wel andere boekenfiguren als Remi en Pinokkio. Daarna volg je de richtingwijzers van de Gallery, waardoor je wandelt langs de werken van de andere twee kunstenaars, Christina de Vos en Marie Louise Elshout. Na een paar keer rechtsaf beland je bij de nummers 12 t/m1 van Arie van Geest. Je kunt dus ook niet de Gallery ingaan en eerst de grote ruimte oversteken en dan linksaf slaan, dan ben je meteen bij nr.1 van Van Geest.
Je zou Arie van Geest kunnen kennen van zijn presentatie op een van onze symposiums, dat van Deventer, in 2019. Of wellicht heb je gestaan voor een van zijn mooiste werken toen dat een plek had in de vaste collectiepresentatie van Museum More: ‘Rendez-Vous’ (2015), olieverf op doek, 105 x 130 cm:
In het tijdschrift Dodonododo (tijdschrift in de geest van Lewis Carroll) 2019 #2, is
op p. 73 een stukje mail van Arie opgenomen waarin hij over dit schilderij schrijft:
De dodo die ik gebruikte voor het schilderij Rendez-vous uit 2015
(…) vond ik op een rommelmarkt in de omgeving van mijn Franse
huis. Het is een zgn keramische patéschaal van het
Portugese merk Caugant en is met de hand beschilderd. Ik
beschouw dit object als het alter-ego van Charles Dodgson en
wilde per se een doek in de serie waar Alice oog in oog kwam
te staan met haar geestelijke vader. Vandaar.
Rotterdam is een logische plek voor Arie om te exposeren. Hij deed daar z’n opleiding aan de Academie voor Beeldende Kunsten Rotterdam (vanaf 1998 de Willem de Kooning Academie). Van 1976 tot 2005 gaf hij daar zelf les.
In het derde jaar daar was een van zijn leraren Klaas Gubbels, die hem leerde dat schilderen niet alleen iets is wat je ziet, maar (vooral) ook wat je denkt en droomt. En ook dat het toelaten van een beetje waanzin vanzelfsprekend is. Van Geest noemt zich een schilder die een vertegenwoordiger is van de droom, en wel de droom die de werkelijkheid relativeert en nieuwe werelden openbaart. Hij dankt een deel hiervan aan bepaalde literaire werken, aanvankelijk speciaal de ontdekking van de bijzondere werelden in Carrolls Alice in Wonderland en De zangen van Maldoror (1868) van Comte de Lautréamont. Dat tweede boek is extreem bizar en subversief, maar Van Geest ziet Wonderland voor een deel ook als een gruwelijk universum.
Alice heeft hem nagenoeg zijn hele schilderscarrière vergezeld. Je kunt haar wellicht zijn alter ego noemen. Hij ziet haar verhaal in Wonderland als het doordringen in het aantrekkelijke én gevaarlijke labyrint van de verbeelding. Aangezien de logica van de werkelijkheid daar ontbreekt, zijn de mogelijkheden legio.
Alice
verschijnt begin jaren 70, links te zien op een heel zachte tekening naar een foto van Charles Dodgson.
‘Alice P. Liddell’(1974)
potlood op papier, 450×625 mm, Museum Boymans van Beuningen, Rotterdam.
Op ‘De gelukkige schilder’ (1975), olieverf op doek, 170×130, collectie Boymans Van Beuningen Rotterdam, herken je rechts Alice uit de houding die op een foto van Dodgson van de drie zusjes Liddell te zien is.
Ze blijft een jaar of tien dominant. Maar op een gegeven moment dreigt Van Geest te veel een ‘jongemeisjesschilder’ te worden en laat hij haar, ook weer een jaar of tien, rusten. Op een enkele uitzondering na, zoals ‘Déjà-vu (Alice)’(1988). Midden jaren ’90 keert ze mondjesmaat terug.
Maar haar aanwezigheid explodeert aan het eind van het eerste decennium van de 21e eeuw,
Alice (high, low and in between)
Tussen 2006 en 2009 verschijnen zo’n tien schilderijen met Alice-personages (Alice, Chesire Cat en 1x de Hoedenmaker). Steeds met een Tenniel-illustratie, of daarnaar verwijzend. Hieronder zie je er twee.
‘Visible Absense’(2008), olieverf-keramiek-linnen, 50X40 cm
‘Walking on water’(2009, olieverf, tempera op doek,100×130 cm, coll. kunstenaar
Voor een deel zou je ze kunnen zien als een voorbereiding op de 12-delige serie Alice (high, low and in between) (2009-2011). De reeks is een zoektocht door de kunstgeschiedenis, met op 10 van de 12 schilderijen een van de illustraties van John Tenniel. Je kunt ‘m in z’n geheel bewonderen op Aries site, bij de kunstwerken op jaar maar ook als e-Book, zodat je de lijn mooi kan zien. Er staat vaak ook interessant commentaar bij.
In de woorden van Van Geest (notitie in het e-book, met 11 schilderijen):
Een roller coaster van troost en twijfel met veel picturale
verwijzingen naar illustere collega’s uit de kunstgeschiedenis
die al zoveel belangrijk voorwerk uitvoerden. Een cirkelvormige,
dualistische schijnwereld waarin architectonische, landschappelijke
en maritieme elementen elkaar continu afwisselen.
De fragiele, grafische Alice is daarin het steeds terugkerende
hoofdpersonage dat intens op zoek is naar de nooduitgang van het
doolhof van de paradox (e-Book, p.4).
Aries mooi in de ruimte geplaatste expositie in de Art Gallery begint met drie werken uit deze serie:
Resp. ‘Models’ (2010)(zie ook afbeelding rechts), ‘De onbegonnen oorlog’ (2010), en ‘The garden of good and evil’, alle drie ollieverf op doek,125×175 cm,
Door de naweeën van een levensbedreigende kwaal werkt Arie bijna een jaar niet, wel heeft hij alle tijd in vermoeidheid rustig naar zijn tuin op het Franse platteland te kijken.
The Broken Promised Land
Daarna start in een fantastisch tempo een volgende serie: The Broken Promised Land, die uiteindelijk uit 69 werken zal blijken te bestaan, waaronder een stevig aantal Alices.
Hét landschap van deze serie is die tuin, die hij typeert als een aangetast paradijs, een bedreigend Wonderland. Oftewel: beloftevol én bedreigend, net als het prachtige maar tegelijk gruwelijke universum van de Alice-boeken.
Later komt hier een stukje natuur bij, dat hij beschrijft in een notitie bij het schilderij ‘Shelter’ (2018), olieverf op doek, 130×180 cm, part. coll,
Alice is met afstand het personage dat het vaakst opduikt in de serie The Broken Promised Land en meestal bevindt zij zich op locaties in de directe omgeving van mijn Franse huis. Op het schilderij Shelter is dat echter niet het geval.
Tijdens een van de rondritten in de zomer van 2017 ontdekte ik tussen Civray en Lisant in de berm langs de D1 een verzameling wilde bloemen, die de afscheiding vormde tussen de lege akker en de provinciale weg. Een natuurlijke afrastering met daarboven een wolkeloze blauwe hemel. Een wirwar van ranke stelen, die een libertijnse dans leken uit te voeren, eindigend in bloemenkronen vol zonlicht en fraai geconstrueerde knoppen die hun esthetische hoogtepunt al hadden gedemonstreerd. Een botanische symfonie die ik niet kon negeren.
Acht schilderijen van deze serie zijn op de tentoonstelling te zien.
Onder andere het bijzondere ‘Het zwarte licht’. Arie zag in een catalogus een afbeelding van een glasnegatief van Dodgson uit 1860 waarop Alice Liddell met een bloemenslinger in het haar staat afgebeeld.
Ook in deze reeks kom je Tenniel tegen, zoals op ‘Tempest’, maar in de meeste gevallen gebruikt Van Geest hier een Disney-figuurtje. Dat zie je onder andere op ‘Rendez-vous’ (hierboven).
‘Het zwarte licht’ (2017/18), olieverf op doek,
100×140 cm
‘Tempest‘(2017) olieverf op doek, 100×130 cm
Underworld
In 2019 start de nieuwe reeks Underworld, met een flink aantal fraaie Alices tussen allerlei andere, terugkomende figuren. De serie is vertegenwoordigd in de Art Gallery met ‘Leugenjongen II’, ‘Leugenjongen I’, ‘Madonna’, ‘Remi’, ‘Hamlet III’.
Ik weet niet of het heel recente werk ‘Altaar’ (2026) dat in de andere zaal hangt er ook nog onder valt.
Alice-schilderijen uit Underworld worden niet getoond, maar ik laat hieronder drie verschillende Alice-werken zien uit deze periode, waarop ook oudere, donkerder Alices:
‘Dark Alice’ (2021) olieverf op doek, 60×80 cm
‘Het rode blad’ (2024), olieverf op doek, 40×50 cm, part.coll
‘Het blauwe uur’ (2024), olieverf op doek, 60×85 cm
Arie van Geest heeft een goed onderhouden eigen website, met daarop o.a. een (bescheiden) biografie, een bibliografie, nieuws, alle schilderijen (met vooral in het latere werk ook allerlei andere personages), verschillende e-Books, audio’s. stukken uit brieven en een contactknop voor als je informatie zoekt of een werk zou willen kopen. De prijzen op de verkooptentoonstelling liggen tussen de 900 en 3000 bij de kleinere werken (de nrs. 13/17 en 4 (‘Altaar’) en 7000-9000 euro bij de werken uit The Broken Promised Land (1/3, 5/12).
Ook zou je even kunnen kijken op de wikipediapagina over de schilder. Je kunt daar onder andere drie uitgebreide interviews aanklikken.
Verschillende boeken van en over Arie van Geest zijn nog redelijk verkrijgbaar, o.a. via boekwinkeltjes.nl
De expositie in de Art Gallery loopt t/m 5 april, dus haast is geboden!!
