Skip to main content Scroll Top

Wonderland voor altijd: de Splintered-reeks van A.G. Howard

Phlizz

Online magazine van het Lewis Carroll Genootschap

Bespreking van:
Bespreking van A.G. Howard. Verstrikt; Je kunt niet ontsnappen aan Wonderland
Vertaling door Naren Mostert van Ensnared (2015)
Uitgever: De Boekerij, Amsterdam 2025, 425 p.
25,99 euro [Limited Edition]
ISBN 9789049204235
ebook 11,99, ISBN 9789402326949

Dit boek van Howard is het derde en laatste deel van een reeks die al dateert van 2013/14/15, maar die de Nederlandse uitgever nu brengt op de golven van de (Alice-)YA-fantasy. Het is handig om je even in te lezen met mijn bespreking van boek 1: Versplinterd (Splintered, 2013) zie https://lewiscarrollgenootschap.nl/a-g-howard-versplinterd/ Daarin vind je (ook) een introductie op de schrijfster en op de driedelige reeks.

Wat vooraf ging
We verlieten aan het eind van dat eerste boek het hoofdpersonage Alyssa Gardner, achterkleinkind van de ‘echte’ Alice, op het moment dat ze een vloek opgeheven had in Wonderland. Ze had (ook) enkele opdrachten van haar tot Wonderland behorende vriend Morpheus tot een goed einde gebracht. Met haar liefje Jeb was ze veilig teruggekeerd in de zoals dat heet echte wereld en had zijn avonturen daar gewist, om hem niet te belasten.
Het wordt tijd voor de voorbereidingen van een vertrek naar Londen, om daar te studeren en te gaan samenwonen met hem (hoewel haar vader nog wat dwars ligt). Eerst nog het examenbal….

Het zal er allemaal (nog) niet van komen, blijkt al snel in boek 2: Verstoord (2024, vertaling van Unhinged, 2014) Haar moeder is terug uit het psychiatrisch ziekenhuis en heeft duidelijk nog allerlei geheimen. Opnieuw duikt Morpheus op, weer in een poging haar naar Wonderland te krijgen. Maar daar komen we maar heel even, wel blijken de ‘nederlingen’ te infiltreren in de bovenwereld, Alyssa vermoedt de geniepige aanwezigheid van Rood, de valsige koningin die vooral sinds de twee Disney-Alice-films uit de jaren ’10 de Hartenkoningin een beetje uit beeld heeft geduwd en tegenover een Witte Koningin is gezet.

Verstoord is echt een tussenboek, met een open eind en daverende cliffhangers, om ons rijp te maken voor de grote finale. Alyssa moet keer op keer vaststellen dat zij wezenlijk behoort tot twee werelden, met in allebei een geliefde. De duistere, mooie en intrigerende Morpheus (duidelijk geïnspireerd op Tim Burtons Hoedenmaker uit de Disney-Alice-film van 2010) en de knappe, betrouwbare Jeb. Dat levert (te) veel pagina’s op met jaloeziegeneuzel en gedoe over het schoolbal, de fantasy zit’m vooral in veel vaak nauwelijks te volgen verklaringen over afkomst, jeugdtrauma’s, magie en vreemde wezens en rijken. De actie komt pas helemaal aan het eind als het schoolbal apocalyptisch uit de hand loopt. Met onder andere een vreselijk gevecht tussen ‘onder’ en ‘boven’, met als een van de aflopen de opname van Alyssa in dezelfde psychiatrische inrichting als waar haar moeder zat. Alyssa verwijt zichzelf dat zij de afsluiting van de konijnenholingang van Wonderland heeft veroorzaakt.

Het resultaat is dat de moeder van Alyssa, ooit op het punt koningin van Wonderland te worden (maar ze koos voor haar man, en dus de echte wereld), weggevoerd wordt naar Wonderland; Morpheus en Jeb komen terecht in zogenoemd uitzichtsloze gevangenschap in Spiegelland, oftewel Overalelders. Alyssa besluit in het uiterste slot samen met haar vader, die ook al een verleden heeft in Wonderland (hij was 10 jaar gedwongen het kind van Zuster Twee, die we in deel 1 hebben leren kennen) de drie te gaan redden, haar vaders geheugen op te halen en Rood definitief te verslaan.

Verstrikt
Best een uitgebreide queeste, al met al. Aanvankelijk gaat dat best voortvarend. Vader krijgt de herinnering aan zijn vroege jaren in Wonderland terug, en daarmee ook zijn eigenlijke familie. Het lukt Alyssa om drie vroege herinneringen van Rood te lezen, onder andere hoe ze op een bepaald moment koos voor het kwaad, waarmee Alyssa een wapen in handen heeft om haar later te verslaan. Met de bekende net-op-tijdontsnappingen onderweg vindt ze Morpheus en Jeb, maar die lijken het eigenlijk wel naar hun zin te hebben op hun nieuwe plek. Morpheus is z’n magie voor een deel kwijt, Jeb is juist rijk aan magie daar, en dus aan macht. Ze lijken elkaar zelfs aardig te vinden.

Jebs macht is voor een deel mogelijk gemaakt door Morpheus, maar een belangrijke rol is deze keer (ook) weggelegd voor zijn schilderkunst. In de echte wereld al bijzonder, en hier in staat van alles te creëren en te beïnvloeden.
Langzaamaan weet Alyssa weer door te dringen tot de Jeb ‘van boven’. Ze smeden een plan dat ze in Wonderland moet brengen, en verder. Uiteraard lukt dat, we krijgen geweldige confrontaties met Rood en de Hartenkoningin en Alyssa wordt zelfs even extreem gewelddadig.
De grote lijn is, tussen allerlei buitengewoon ingewikkelde ‘verklaringen’ voor wat er gebeurd is en gebeurt, gelukkig prima te zien. Sowieso valt er plezier beleven aan capriolen die de auteur uithaalt met Carroll/Dodgson en de Alice-boeken.

Verstrikt en Alice
Het begint met het terugkrijgen van vaders herinneringen. Hij blijkt helemaal niet Thomas Gardner te heten. Geen familie dus van Carroll-professor Martin Gardner, moeder gaf hem die naam omdat die paste bij de nalatenschap van Lewis Carroll (p.33). Zijn echte naam is David Skeffington, en de Skeffingtons waren lang geleden verwant aan, jawel: de Dodgsons, in Oxford, waar Alice Liddell, Alyssa’s betovergrootmoeder, is opgegroeid. Net als Charles Dodgson had haar vader (en ook diens broer) ‘het vermogen om de zwakke plekken in de barrière tussen het nederlingenrijk en onze wereld te zien’. Tijdens zijn opleiding tot Witte Ridder werd hij gevangen genomen door Zuster Twee.
Humpy Dumpty verschijnt in het verhaal als Humfrey en Hubert, herbergeigenaars. Alyssa noemt Hubert, tot zijn grote woede, een keer schamper Eggbert….
Een belangrijke rol, als boodschapper, spion en intermediair is weggelegd voor Koldertje. Er is een variant op de Witte Koningin, er zijn Witte en Rode Ridders, Bill de Hagedis treedt hier op als hofstenograaf. Er is een werkelijk driedubbel-afzichtelijke reïncarnatie van de Hertogin. De liefhebber kan verder genieten van een bijzondere, bizarre cuacusrace.

Tegen het slot kan Howard het niet laten nog een geintje uit te halen met Dogdson:

Twee onderdanen van mij [=Alyssa] van het Rode Hof stapten naar voren om Jeb te bedanken voor zijn bijdrage aan onze wereld: Charlie, een dodo met het hoofd van een een man en handen die uit de punten van zijn korte vleugels steken, en zijn vrouw Lorina [de oudere zus van Alice Liddell, op wie volgens sommigen Dodgson verliefd was], een parkietachtige nederling met een mensachtig gezicht met karmozijnrode veren, alsof het een masker is.

Rood
Het mooist is de rol die Howard weglegt voor Rood. Die zou zich gehuld hebben in de gedaante van een mannelijke professor aan de universiteit van Oxford en hebben aangepapt met ene Charles Dodgson, oftewel Lewis Carroll. Zou Charles van haar over de ingang van Wonderland gehoord hebben? Maar waarom dan?? En wie is er nu eigenlijk ooit teruggekomen uit Wonderland, Alice of Rood? Lees het, en je weet het. Zoals dat hoort, is de anti-heldin óók interessant.
Een deel van de oplossing zit ‘m erin dat Alyssa, in bloedlijn verwant met haar, Rood moet toelaten in haar geest, en haar er op een gegeven moment ook weer uit krijgen natuurlijk.

Ten slotte
Ondanks de werkelijk oeverloze fantasie van de auteur, vaak nauwelijks te volgen, is er al vrij snel gebruikt gemaakt van de door haar gecreëerde figuren in fanfiction. Dat is natuurlijk een compliment aan  Hosward, die zelf ook niet te beroerd is gebruik te maken van andere fantasy. In dit geval haalt ze wat elementen uit Peter Pan: diens gedoe met een los opererende schaduw en een begeleidende elf. Onzichtbaarheidsmantels haalt ze weg bij Harry Potter.
Diehard fantasylezers zijn gewend gemakkelijk mee te deinen op de meest fantastische gebeurtenissen, wendingen en verklaringen. Ik raakte vrij vaak het spoor bijster, ook als ik erg m’n best deed te snappen hoe iets in elkaar zat. Dat maakte de lezing van de in totaal meer dan 1000 pagina’s best een opgave.

Howard is erin geslaagd de in haar ogen wezenlijk aanwezige duistere kanten van de Alice-boeken te laten zien, maar gaat daarin erg ver. Alles en iedereen is getekend, jeugdtrauma’s alom, graag belandt deze en gene in een psychiatrisch ziekenhuis. Inmiddels is dat allemaal heel gebruikelijk in de Alice-fantasy, maar tien jaar geleden, was dat nog wel enigszins origineel.

Deel 1 vond ik het meest geslaagd, het is ook een mooi afgerond boek, deel 2 heeft veel te weinig Wonderland en te veel keuzegeneuzel qua geliefde. Deel 3 hecht de zaak netjes af, maar ook erg voor de hand liggend: in deel 1 was al volkomen duidelijk dat Alysssa wezenlijk behoort tot twee werelden, met in elke een basis en een echtgenoot. Die geliefden bereiken met haar en de rest een uitermate bevredigend compromis. Er is een lievige epiloog, met zoals dat vaak gaat na een lange vertelling, een overzicht van het leven van het hoofdpersonage na de beschreven gebeurtenissen. In de ‘echte’ wereld en daarna….

2013                                            2014                                                           2015

De reeks werd met Verstrikt dus afgerond, met een enigszins misleidende ondertitel zoals hierboven blijkt.
Voor de liefhebber zijn er nog drie subboeken (‘halve’, begeleidende delen). Ook deze keer had ik een uitgave met de sticker limited edition te pakken, met fraaie schutbladen en versieringen op het boekblok. Net als bij de eerste twee delen mag  je het woord ‘limited’ met een korreltje zout nemen.