Skip to main content Scroll Top

Boekrecensie: “Alice’s Oxford – People and Places that Inspired Wonderland” van Peter Hunt

Phlizz

Online magazine van het Lewis Carroll Genootschap

Deze recensie verscheen eerder in het Engels op https://www.alice-in-wonderland.net/blog/2025/04/book-review-alices-oxford-people-and-places-that-inspired-wonderland/

Op 4 juli (niet geheel toevallig op ‘Alice’s Day’) verschijnt een nieuw boek over de connectie tussen Oxford en de ‘Alice’-boeken van Lewis Carroll. Dankzij een recensie-exemplaar van de uitgever, Bodleian Library Publishing, kan ik alvast mijn eerlijke mening over dit boek van Peter Hunt geven.

Volgens het persbericht combineert de auteur van dit boek “historisch inzicht met een rondleiding door de stad, waarbij zowel bekende als minder bekende connecties met de ‘Alice’-boeken worden onthuld. Van de hoedenmakers en marmelademakers in de High Street tot de dodo die tentoongesteld wordt in het Museum of Natural History, de straten, universiteiten en bezienswaardigheden van Oxford zijn verweven met de structuur van Wonderland. […] Het resultaat is een unieke mix van reisgids, geschiedenis en lokale cultuur – perfect voor zowel Alice-liefhebbers als voor wie nieuwsgierig is naar Oxfords rijke literaire erfgoed.”

De auteur vertelt ons dat “veel boeken over de ‘Alice’-boeken beginnen met de teksten en daaruit mogelijke verwijzingen naar plaatsen en mensen in de echte wereld extrapoleren; dit boek begint met de plaatsen en traceert hun verband met Dodgson, Carroll en beide Alices – zowel echt als fictief.”

Dit is dus geen boek dat de ‘Alice’-boeken probeert te analyseren. In plaats daarvan bekijkt het plaatsen, gebouwen en mensen uit het Oxford van Dodgsons tijd, bespreekt het op welke manier Dodgson en Alice ermee / met hen bekend waren, en hoe ze mogelijk een inspiratiebron waren voor Dodgsons verhalen om Alice te vermaken met dingen die ze zou herkennen.

Het boek is vrij klein (inclusief de tekst, waardoor het wat lastig te lezen is), bevat 120 stevige pagina’s gebonden in een hardcover, is geïllustreerd met diverse Tenniel-illustraties die deels ingekleurd zijn, en bevat ook een paar oude plattegronden van Oxford. Fragmenten uit de ‘Alice’-boeken worden veelvuldig gebruikt ter aanvulling van de tekst wanneer de relatie met de boeken wordt besproken (en soms ook wanneer er geen duidelijke relatie is).

De eerste 14 pagina’s zijn onderdeel van een sectie genaamd ‘Over dit boek’, wat enigszins misleidend is, aangezien ze niet alleen een inleiding vormen tot Hunts boek, maar de lezer ook iets vertellen over Lewis Carroll/Charles Dodgson, Alice Liddell, John Tenniel en de originele ‘Alice’-boeken.

Na deze inleiding volgen secties over ‘De stad’, ‘Christ Church’ en ‘De rivier’. Deze secties zijn verdeeld in hoofdstukken die ons iets vertellen over de relatie tussen een specifieke plek of gebouw in Oxford (zoals de Oxford Botanic Garden, Tom Quad en Folly Bridge) en Charles Dodgson, Alice of de originele verhalen.

In het gedeelte ‘Over dit boek’ laat Hunt ons weten dat Dodgson zijn collega-academici ongetwijfeld heeft geparodieerd in zijn verhalen, maar hij waarschuwt ons (enigszins verrassend) om echte plaatsen te koppelen aan fictieve gebeurtenissen: wanneer Alice dingen in het echte leven heeft gezien die ook in de boeken voorkomen, betekent dat niet automatisch dat Dodgson het in gedachten had toen hij het verhaal schreef. Het is gemakkelijk om verbanden te suggereren, maar het is erg moeilijk om bewijs te vinden om ze te ondersteunen. Volgens Hunt neigt zijn boek “naar de feiten, maar negeert het niet dingen die waar zouden kunnen zijn – vooral niet als het vermakelijk zou zijn als ze dat waren.”

Dat klinkt veelbelovend, maar in praktijk is het boek daardoor een mengelmoes van feiten en speculaties, die moeilijk van elkaar zijn te onderscheiden. In sommige gevallen uit Hunt zijn persoonlijke twijfels over de connecties die hij beschrijft, maar in andere gevallen worden ongefundeerde conclusies getrokken en lijken nogal twijfelachtige theorieën als feiten te worden gepresenteerd, zonder enige verwijzing naar hun bronnen, waardoor het onduidelijk is of Hunt de ideeën van iemand anders herhaalt of zijn eigen ideeën presenteert. (Slechts 22 bronnen worden genoemd in de noten achterin, terwijl er veel meer verbanden en theorieën worden beschreven. In mijn recensie van Hunts eerdere boek, ” The Making of Lewis Carroll’s Alice – and the Invention of Wonderland”, uitte ik ook al vergelijkbare kritiek.)

Een voorbeeld van een twijfelachtige connectie is de bewering dat de tuin die Alice door het deurtje in de gang ziet, ‘Lily House’ in de Oxford Botanic Garden is, omdat deze te zien is op de achtergrond van de illustratie van de Hartenkoningin die naar Alice wijst. In de Victoriaanse tijd werden echter veel van dit soort enorme kassen gebouwd en deze specifieke glazen koepel lijkt niet op het Water Lily House getoond op oude afbeeldingen die ik ervan kon vinden. Ook schrijft Hunt dat er “meer dan een oppervlakkige gelijkenis” is tussen de toren in de achtergrond van Tenniels illustratie van de Lion en de Unicorn en de toren van St. Mary’s Church, en dat de puppy in Alice’s Adventures in Wonderland op Charles Darwin lijkt. Ook dat zie ik niet.
Hij vertelt ons bovendien dat een regel in een satirisch gedicht over Dean en Mrs. Liddell (“She is the Broad, I am the High”) verwijst naar Oxford’s High Street en Broad Street, terwijl daar geen bewijs voor is – het zou net zo goed kunnen verwijzen naar High Church en Broad Church, of iets anders ‘broad’ versus ‘high’.
En ik vind de suggestie dat Dodgson gechanteerd werd door Mrs. Pricketts echtgenoot om hem te betalen om te zwijgen over Dodgsons vroegere relatie met zijn vrouw, een suggestie die uitsluitend gebaseerd is op een ontraceerbare betaling op zijn bankrekening en de aanname van een spelfout in een naam, echt te ver gaan. Ik zou dit niet ‘iets vermakelijks dat waar zou kunnen zijn’ waardoor het in het boek thuishoort, noemen!

Wat het boek wel goed doet, is het benoemen van de meer op feiten gebaseerde en algemeen aanvaarde verbanden tussen de ‘Alice’-boeken en Oxford, en het biedt daarnaast interessante anekdotes over Dodgson, Alice en dean Liddell, die niet per se direct verband houden met de verhalen. Je leest onder andere over het bestaan ​​van een echte ‘treacle well’, de winkel die de inspiratie vormde voor de winkel van het oude schaap, en de rivier waarop Dodgson en de Liddell-zusjes boottochten maakten.

Omdat het boek is opgedeeld in hoofdstukken die verband houden met fysieke locaties in Oxford, maar ook over mensen en gebeurtenissen gaat, lijkt niet alles helemaal te passen onder het betreffende hoofdstuk. Zo staat de suggestie over de chantage bijvoorbeeld onder ‘The Old Bank’, een onderdeel van High Street, maar gaat het eigenlijk over een connectie tussen Dodgson en Miss/Mrs. Prickett. En omdat er ook verschillende feiten en speculaties van buiten Oxford zijn opgenomen, zoals een uitleg over de link tussen een gedicht in Through the Looking-Glass and what Alice found there en Tennysons Maud, voelt het boek wat minder gefocust en gestructureerd aan dan het op het eerste gezicht lijkt te zijn.

Al met al zou ik zeggen dat het een interessant, makkelijk leesbaar boek is over de connecties tussen plaatsen (en mensen) in Oxford en Dodgsons ‘Alice’-boeken voor mensen die nog niet veel weten over de achtergrond van die verhalen. Maar het moet met enige scepsis gelezen worden (want “Ik zeg wat ik bedoel” is natuurlijk niet hetzelfde als “Ik bedoel wat ik zeg”).
En ik zou het boek niet omschrijven als een ‘rondleiding’ of ‘reisgids’. Ik had verwacht dat het boek meer tekeningen en oude foto’s van de gebouwen en locaties in Oxford zou bevatten, in plaats van zoveel Tenniel-illustraties. Dat zou ten eerste hebben geholpen om het boek gevoelsmatig net zozeer over Oxford te laten gaan als over de ‘Alice’-boeken en de mensen erachter, maar nu neigt het meer naar het laatste. De toevoeging van dergelijke afbeeldingen had bovendien diverse beweringen beter kunnen ondersteunen, bijvoorbeeld die over connecties tussen gebouwen en boekillustraties.

Het boek kan op het moment van schrijven vast besteld worden als pre-order, bijvoorbeeld via Amazon.nl voor €17 of via Amazon.co.uk voor £12,99.