Auteur: Wilma Vlug

De Jabberwock van deze tijd: het Coronavirus

Phlizz

Online magazine van het Lewis Carroll Genootschap

Zoals we allemaal weten kan het werk van Carroll opduiken op de meest onverwachte plaatsen. Zo werden wij onlangs benaderd door Teun Guichelaar. Vorig jaar had ik al contact met hem gehad in zijn hoedanigheid als schrijver van het liedje Jabberwocky >>klik<< van de rockband Black Monsoon. Van hem kreeg de redactie het volgende bericht:

Naast mijn muzikantenbestaan werk ik als wetenschappelijk onderzoeker bij het Centrum voor Infectieziektebestrijding binnen het RIVM. Een gewaardeerde collega daar, professor Cécile van Els, is naast haar aanstelling bij het RIVM ook verbonden aan de Universiteit van Utrecht en aanvaardde vandaag haar hoogleraarschap in het vakgebied ‘Vaccinologie’ bij die universiteit door het geven van een oratie. In die oratie haalde zij meerdere keren werk van Lewis Carroll aan als analogie voor infectieziekten en de zoektocht naar een vaccin. Nu de wereld in haar greep is van het nieuwe coronavirus en men op zoek is naar een vaccin als wapen tegen dat nieuwe ‘monster’ kon de actualiteit van COVID-19 nu natuurlijk niet ongenoemd blijven in haar oratie.

Zo’n oratie is een plechtigheid waarbij de hoogleraar in een rede aan publiek een laagdrempelige uitleg geeft over zijn/haar vakgebied. In Utrecht vindt die plaats in een plechtige zaal van het Academiegebouw, waarbij de rede wordt ingeleid met muziek die gekozen wordt door de hoogleraar en door een organist gespeeld wordt op het daar aanwezige orgel. Tijdens die muzikale inleiding betreden belangstellende hoogleraren in cortège de zaal. Professor Van Els koos daarvoor muziek van de film Alice In Wonderland. Die muziek zou het opstapje vormen naar de volgende Lewis Carroll-verwijzing, in de introductie van haar oratie. Die volgende verwijzing is er eentje naar The Jabberwock, of Jabberwocky. Het mysterieuze monster van Carroll dat een onvoorspelbare dreiging vormt in de wereld buitenshuis gebruikt Van Els als analogie voor het nog mysterieuze nieuwe coronavirus dat ons nu te grazen neemt als we niet goed uitkijken buiten onze quarantaine. We worden er, net als in Jabberwocky, voor gewaarschuwd en ondernemen stappen om het te lijf te gaan (door het met een vaccin te voorkomen). Het nieuwe coronavirus is dus de Jabberwock. Daarbij legt Van Els uit hoe ongeveer 150 jaar geleden werd ontdekt dat infectieziekten worden veroorzaakt door besmetting met microscopisch kleine organismen (zoals virussen en bacteriën) van mens tot mens. Die ontdekking werd gedaan in de tijd dat Lewis Carroll zijn literatuur schreef. De ontdekkers van de wetenschappelijke theorie van infectieziekten en de filosoof Lewis Carroll zijn dus tijdgenoten. Saillant detail dat Van Els niet vermeldde: Carroll overleed aan een longontsteking (waarvan we nu weten dat die wordt veroorzaakt door microben als pneumokok-bacteriën, griepvirussen en coronavirussen).

Omdat publiek vanwege coronamaatregelen nu niet fysiek in de zaal aanwezig kon zijn, werd de oratie speciaal online uitgezonden. Veel hoogleraren stellen nu hun oratie uit omdat maatregelen tegen corona een feestelijke fysieke bijeenkomst rondom een oratie belemmeren. Professor Van Els koos er vanwege de urgente relevantie van haar onderzoeksthema voor het algemeen belang nu  voor om de oratie online toch plaats te laten vinden. En omdat die oratie online plaatsvond, werd haar presentatie opgenomen en is die presentatie openbaar terug te zien via de website van de Universiteit Utrecht.

We zijn heel blij dat Teun ons op de hoogte stelde van deze bijzondere oratie en wensen hem en zijn collega’s heel veel succes met het verslaan van de Jabberwock van deze tijd.

Lees verder

Verslag van het 4e symposium

Phlizz

Online magazine van het Lewis Carroll Genootschap

Op vrijdag 7 februari, de tijd waarin in we elkaar nog mochten ontmoeten zonder anderhalve meter afstand,  hield het Lewis Carroll Genootschap voor de vierde keer haar symposium. In de sfeervolle werfkelder van de Kargadoor in het hartje van Utrecht mochten we ruim 40 mensen ontvangen. De dag werd gestart met koffie en een tompouce in stijl (eet mij) waarna Bas Savenije ons als vanouds welkom heette.

Lenny de Rooy die wij allemaal kennen van haar website alice-in-wonderland.net nam ons mee in het creatieve proces van de illustraties van Tenniel. Zij liet ons zien dat Tenniel regelmatig zijn eigen eerdere tekeningen een beetje aanpaste om ze daarna opnieuw te gebruiken. Ook was in sommige tekeningen duidelijk te zien dat hij geïnspireerd werd door het werk van anderen.  Zijn werk zit vol met verwijzingen en grapjes en als je naar het voetenwerk van bepaalde figuren in de Alice-boeken kijkt hield hij duidelijk van ballet. Daarnaast vertelde zij over de mode van Alice en leerde ons het verschil tussen het graveerwerk van Dalziel en Rollitz.

Onderaan deze pagina ziet u hier een aantal fascinerende voorbeelden van.

Na Lenny’s inspirerende lezing presenteerden Wilma Vlug en Casper Schuckinck Kool de grote Carroll quiz. Met gekleurde kaartjes konden de deelnemers het, voor hen, juiste antwoord geven. Een enkele keer kleurde de zaal nagenoeg geheel groen. Deze vragen bleken zo makkelijk dat er discussie was tussen Wilma en Casper of ze eigenlijk wel gesteld mochten worden. En eerlijk is eerlijk: als er iemand in de zaal zou zijn die de echte naam van Lewis Carroll niet kende dan zou die zich ook diep moeten schamen. Andere vragen waren echter zo moeilijk dat er slechts een enkel kaartje de lucht in ging. We leerden dat Carroll een appartement in Oxford had met maar liefst 10 ruimtes en een doka op het dak maar ook dat Herman Koch tijdens zijn middelbare school tijd een hekel had gekregen aan Alice in Wonderland. Het werd een uurtje waarbij veel gelachen werd en we allemaal weer doordrongen werden van de veelzijdigheid van Carroll. Vanzelfsprekend had aan het einde van de quiz iedereen gewonnen zoals het een ware caucus race betaamd en kreeg iedereen een snoepje als prijs. Voor Casper als quizmaster was daar de Carrolliaanse vingerhoed.

Voordat we aan de lunch gingen was er even extra tijd ingeruimd voor Aart Rietveld. Zijn overleden vrouw, Mary Boxen, was een groot liefhebber en verzamelaar van het werk van Lewis Carroll en één van de eerste leden van het allereerste Lewis Carroll Genootschap. Aart wilde graag een deel van de collectie van zijn vrouw ter beschikking stellen aan het Genootschap. Daar zijn wij hem zeer erkentelijk voor.
Henri Ruizenaar had ook dit jaar weer een groot aantal boeken voor de verkoop meegenomen voor de boekenmarkt waar velen van ons zich toch weer lieten verleiden om een boek aan de verzameling toe te voegen.

Zoals ieder jaar starten we de middag met een korte film. Deze keer is er gekozen om de Russische opera van Unsuk Chin >>klik<< te vergelijken met de balletuitvoering van The Royal Ballet >>klik<< Twee totaal verschillende voorstelling, maar ieder op z’n eigen manier indrukwekkend.

Hierna was het tijd voor de lezing van Maxim Februari met de titel ‘Schildpadden zijn insecten: de toverkracht van de taal’

Maxim weet als geen ander hoe bijzonder die toverkracht is en in zijn boeken haalt hij dan ook meer dan eens de woorden van Carroll aan. Met een aantal voorbeelden en dia’s van de oorspronkelijke tekeningen van Carroll zelf neemt hij ons mee in de wondere wereld van de taal.
“Niet goed,” zei de Rups. “Niet helemaal goed, dat is waar” zei Alice bedeesd, “sommige woorden zijn veranderd.” “Het is fout van begin tot eind,” zei de rups beslist, en ze zwegen enkele minuten.

Taal heeft vele mogelijkheden en spreekt altijd tot de verbeelding. Kunstenaars gebruiken taal op velerlei manieren zoals Hazel Clausen die het Zwitserse volk de Uvulieten verzon of Shea Hembrey die als kunstproject 100 verschillende kunstenaars werd.
Maar waarom dan de titel van deze lezing? Waarom zijn schildpadden insecten? Dit is geïnspireerd op de Engelse cartoon van een dame met allerlei dieren. Zij moet een kaartje kopen voor de meeste van haar dieren want: “Katten zijn honden, en konijnen zijn honden, en papegaaien ook. Maar deze schildpad is een insect, en dus reist hij gratis.” En dat maakt haarfijn duidelijk hoe ingewikkeld, maar ook magisch taal kan zijn. En voor de rest van de lezing: je had erbij moeten zijn.

Om even bij te komen van alle indrukken van de lezing nemen we een kwartiertje pauze voor een kop koffie. Hierna neem Bas het woord om het verleden en de toekomst van het Genootschap te bepreken. Op 25 april 2019 hebben we een enquête hierover gehouden waaruit bleek dat er veel waarde wordt gehecht aan communicatie en ontmoeting. Daarna hebben we op 20 juli een brainstormsessie gehouden met 9 deelnemers. Deze had als uitkomst dat het doel van het genootschap zou moeten zijn om een kennis-hub te worden m.b.t. Lewis Carroll en zijn werk, actief voor Nederlandse informatie en doorgeefluik voor buitenlandse activiteiten. Hierop zijn enkele verbeteringen aan de website aangebracht en is Phlizz ontstaan.
Henri geeft een toelichting op de voortgang van de facsimile van ‘Lize in het Wonderland’.

Daarna is het tijd voor de borrel waar vele van ons nog even blijven hangen om gezellig met elkaar bij te praten. Met dank aan Mikos Teuben voor de foto’s.
We verheugen ons op volgend jaar!

The British lion and the Scottish unicorn. Punch, 1853

Through the Looking Glass and what Alice found there

Up a Tree. Punch, 1862

Alice’s Adventures in Wonderland

Punch, januari-juni 1864

Alice’s Adventures in Wonderland

Man tried at the Court of the Lion. Charles H. Bennett, 1857

Alice’s Adventures in Wonderland

A General History of Quadrupets. Thomas Bewick, 1790

Alice’s Adventures in Wonderland

Francisco Melzi, 1510-1520

Alice’s Adventures in Wonderland

Lees verder

Een boek van Lenny

Phlizz

Online magazine van het Lewis Carroll Genootschap

Als echte Carrollianen kennen we natuurlijk allemaal de website van Lenny de Rooy www.alice-in-wonderland.net

Haar website biedt heel veel informatie over Alice, haar schrijver en haar illustrator en het was dan ook vanzelfsprekend dat haar lezing over de tekeningen van Tenniel voor ons allemaal buitengewoon boeiend was. Ik ben dan ook heel blij om op haar website te lezen dat haar Corona-isolatieperiode heeft geresulteerd in het schrijven van een boek. Je kunt er alles over lezen op haar blog.

Ik kan niet wachten en wens haar heel veel succes met het vinden van de juiste illustrator want de uitgever heeft ze al!

Lees verder

Jabberwocky van Black Monsoon

Phlizz

Online magazine van het Lewis Carroll Genootschap

Zoals we hier wel vaker vermelden kom je het werk van Carroll op de meest vreemde plaatsen en dat is nu ook zeker het geval. ‘Tegendraads schurende Noise-Grunge uit de kelders van Utrecht en Deventer’ zo wordt Black Monsoon omschreven. Hun nieuwste single heet Jabberwocky  en daar willen wij natuurlijk alles van weten. Gelukkig is het internet in staat om ons zelfs binnen een paar klikken in contact te brengen met deze experimentele rockband om ons van de tekst en achtergrond te voorzien.

Het artistieke idee van onze Jabberwocky is deels geïnspireerd door het gedicht van Carroll en door werken van kunstenaars die zich door Jabberwocky hebben laten inspireren. De tekst die wij schreven heeft een eigen insteek. In de bijlage vind je de tekst van onze song Jabberwocky. De tekst werd geschreven door Jacquelien Kwast (gitarist/zangeres) en Teun Guichelaar (gitarist/zanger). De video-clip (YouTube) werd gemaakt door Teun Guichelaar. De tekeningen voor de video-clip werden gemaakt door Marjolijn Dokter (drummer).

 Jabberwocky
(lyrics and music by Black Monsoon©)

Stray dogs, they’re coming out
Slowly from where they burn
Black holes are chasing us
Shaping by the will of God
Stray dogs will not regret
Darkness won’t pay our debt
Liberty was never born
Mercy had a final crown
In these days we’re holding on
And we feel it will go wrong
In the way we’re standing strong
Is where we belong
Ooh, what comes around
Ooh, I cry so loud
Ooh, I lose my sound
Ooh, I’m here
I’m bound
They come along
They come along

Lees verder

Fruitcorso Tiel

Phlizz

Online magazine van het Lewis Carroll Genootschap

Soms kom je Alice op de meest onverwachte plaatsen tegen.
Ieder jaar wordt in Tiel, als centrum van de Betuwe, het fruitcorso georganiseerd. Indrukwekkende praalwagens waarvan ieder stukje bezet is met fruit, zaden en noten. Dit jaar had de corsoclub van Culemborg het thema ‘the mad teaparty’. Reden voor mij om een bezoekje te brengen aan de bouwplaats.

Bij binnenkomst in de grote groene loods vlakbij het station van Culemborg blijf ik aarzelend staan. Tientallen mensen zijn ingespannen bezig met kwastjes en potjes om één voor één zaden op de enorme bouwwerken te plakken. Naast de ingang zweeft een enorme hand vlak boven de grond, vonken van een slijptol spatten door de lucht en de geur van lijm dringt mijn neus binnen. Mijn zintuigen hebben even de tijd nodig om alles wat ze gewaar worden te bevatten. Iedereen is druk bezig en ik zoek oogcontact met iemand die boven op een stellage bezig is met, wat later blijkt, het hoofd van de Hatter. Ik roep de naam van mijn contactpersoon en even later staat die naast mij. We lopen door de hal terwijl hij vertelt hoe de wagens er uiteindelijk uit komen te zien. Het worden theelichten waarbovenop een theepot komt te staan, in iedere theepot komt een figuur uit Wonderland.

De taken van de bouw zijn traditioneel verdeeld. De mannen bouwen vooral het frame, doen het laswerk en de assemblage, terwijl de vrouwen zich vooral bezig houden met het plakwerk.  Achterin de hal staan lange tafels waar zo’n twintig vrouwen bezig zijn met het voorlijmen van peulvruchten en knoflook. Het is een zorgvuldig proces, als de lijm te droog is plakt het niet meer, maar als het nog te nat is dan glijdt het er weer vanaf. De meesten hebben jarenlange ervaring en zijn vaak al als jongere hiermee gestart. Als ik een paar boontjes probeer te plakken zit de ene scheef en de ander glijdt weg. Hier ligt mijn talent niet…..

(tekst gaat door onder de foto’s)

De bouw van de corsowagen in de loods in Culemborg.
Klik voor meer foto’s.

Het fruitcorso in Tiel.
Klik voor meer foto’s.

Het ontwerp van de wagen is van Thea van Daalen en Pieter Meeuwissen.
Pieter bezocht in 2017 het Burning Man Festival in Nevada en werd daar geïnspireerd door een optocht van enorme theepotten door de woestijn. Van theepotten naar een Mad teaparty was een kleine stap en het idee voor het fruitcorso was geboren. De maquette werd gemaakt, het idee werd goedgekeurd en na bijna een jaar van intensieve voorbereiding was het in september zover: de theepotten met alle wonderlijke figuren van Alice speelden een hoofdrol in Tiel. Het was een wonderlijke stoet omgeven met dansende hoedenmakers.

De theepotten van het Burning Man Festival.

Maquette Corsoclub Culemborg

Lees verder

Expositie ‘Wonderland’ Tilly Pieëte

Phlizz

Online magazine van het Lewis Carroll Genootschap

Op een regenachtige maandagmiddag treffen Bas en ik Tilly Pieëte in de bibliotheek van Hoogvliet (Rotterdam) waar zij exposeert met een verzameling werken die verwijst naar Alice in Wonderland. Tilly is een innemende vrouw met kort grijs haar en een Engels accent. Voordat we gaan zitten lopen we gezamenlijk langs haar werk. Voor het raam staat een vitrine met een matroesjka doos. De dozen, van binnen en van buiten beschilderd vertellen haar versie van Alice. Op één van de dozen staat een vurig rode mond die venijnig “off with their heads” schreeuwt en een paar voeten die gestoken zijn in rode hooggehakte schoenen met een rood hart op de hiel. Er bestaat geen twijfel over het hoofdstuk dat hierop verbeeld wordt. De rode schoenen zelf staan in een andere vitrine. De kunstenares merkt op dat als de hartenkoningin in deze tijd had geleefd ze hoge hakken had gedragen. Ik kan niet anders dan het met haar eens zijn.

Wandelend langs haar werk valt op dat ze gebruik maakt van veel verschillende stijlen. Zo kan het schilderij van Alice en de rups prima geplaatst worden als illustratie in een kinderboek terwijl de ‘madness’ van de Hatter van het doek afspat en zeker niet geschikt is voor tere kinderzieltjes. Twee over elkaar buitelende jongens geven een vrolijke vertolking van Tweedledum en Tweedledee. Voorbereidend aan dit bezoek kwam ik steeds één opmerking tegen: “Zijn we niet allemaal een beetje Alice?” Dit gegeven heeft zij verwerkt tot een persoonlijk portret waarin zij een foto uit haar jeugd heeft gebruikt als verpersoonlijking van Alice. Het werk van Tilly bestaat uit gemengde technieken, collage en acryl. Het is niet alleen een mix van materialen maar ook een mix van werkelijkheid en fantasie.

Als we gaan zitten praten we over Alice als inspiratiebron. Opgegroeid in Canada is de Engelse Alice ‘haar’ Alice. Tijdens zondagsschool werden de kinderen voorgelezen uit o.a. Alice in Wonderland, The Hobbit en The Lion, the Witch and the Wardrobe. Het voorlezen werd dus vooral gebruikt om de kinderen te vermaken en niet als basis voor godsdienstles. Dit was de eerste keer dat zij in contact kwam met de verhalen van Alice. Daarna bleef Alice als het ware haar pad kruisen. De Walt Disney film, op school het boek gelezen en nu, op latere leeftijd heeft zij Alice in het Nederlands gelezen.

Het creatieve talent werd op highschool ontwikkeld, maar na de terugkeer in Nederland heeft haar kunstzinnige vorming voor lange tijd stilgelegen. Echter aan het einde van haar werkzame leven heeft Tilly besloten alsnog een opleiding beeldende kunst te volgen bij SKVR in Rotterdam. Een tweede carrière, daar waar haar hart ligt. Niet al haar werk is Alice-gerelateerd maar toch blijft zij steeds weer terugkomen: “Ik ben er vaak mee bezig, er zit zoveel perfectief in het verhaal. Het verhaal van opgroeien, groter worden en weer krimpen. De verschillende dieren en hun menselijke gedragingen. Dit alles geeft steeds weer de stimulans en inspiratie om iets nieuws te maken dat toch weer aan Alice gerelateerd is. “

In iedere fase van haar leven zijn er verschillende aspecten van het Wonderland die Tilly blijven raken. Als klein meisje was het dromerige gevoel dat het verhaal van Alice opriep het meest fascinerende. Eerst loop je hier, dan ineens is de omgeving helemaal anders. Als tiener was daar het nummer van Jefferson Airplane (>>klik<<)dat weer een heel andere dimensie aan het verhaal gaf. Tilly is geen groot verzamelaar van Alice-boeken maar heeft wel het boek van Pat Andrea voor wie zij bewondering heeft.

Op onze vraag wie haar favoriete figuur uit het boek is wordt na enig nadenken het Konijn genoemd. Even blijft en stil en besluit ze “en Alice natuurlijk, zij is nog de verstandigste van allemaal”.

De matroesjka doos met Tilly’s versie van Alice in Wonderland

Tweedledum and Tweedledee

The hatter

Advice of a caterpillar

Lees verder

Welkom bij de eerste uitgave van ‘Phlizz’!

Phlizz

Online magazine van het Lewis Carroll Genootschap

“Waarom een online magazine?” zul je jezelf misschien afvragen. Misschien ben je op zoek naar de moraal van een online magazine of heb je dringend advies van een rups nodig. Maar, zoals je weet zit in alles een moraal en is het advies van de rups soms wat verwarrend. In Phlizz gaan wij op zoek naar de moraal en het advies, we bezoeken theepartijtjes, konijnenholen en tranenmeren en alles zullen we met jullie delen. Kortom Phlizz zal een magazine worden waarin Lewis Carroll en zijn werk op alle gebied centraal staat. Met Phlizz willen we niet alleen informatie verschaffen, maar ook jullie, als vrienden van het Genootschap, een podium bieden om je kennis te delen en je visie te verkondigen.

Natuurlijk hebben we eens per jaar een mooie uitgave van de dodo/nodo, het tijdschrift in de geest van Lewis Carroll. Maar na de enquête die we een paar maanden geleden hebben gehouden bleek toch dat er iets gemist werd. Als je de mening van mensen vraagt is het vanzelfsprekend dat je hier dan ook iets mee doet en zo is het idee geboren om een nieuwsbrief 2.0 te maken. Een nieuwsbrief die al brainstormend veranderde in dit online magazine zoals de baby in Alice’s armen veranderde in een varkentje. Eén heel belangrijk verschil is er echter wel, dit varkentje laten we zeker niet weglopen, want we hopen jullie ieder kwartaal een mooie uitgave van Phlizz te brengen. Daar hebben we wel jullie hulp bij nodig. Schroom dus niet om een artikel in te zenden of juist te vragen naar een specifiek onderwerp.

Ik zou je graag het advies van de koning mee willen geven: “Begin at the beginning and go on till you come to the end: then stop.” Maar eigenlijk is dat juist helemaal niet nodig, switch van rubriek naar rubriek, lees, herlees en vooral geniet! Want deze schrijver die al meer dan 150 jaar weet te boeien is nog steeds zo actueel dat we hier een heel magazine aan kunnen wijden.

Heel veel leesplezier met dit eerste nummer van ‘Phlizz’!

Lees verder